بانگەواز

بۆ وەرگرتنی وتار

“ڕابردوو، ئێستا و داهاتووی ئێرانی فرەنەتەوە”

   پاش تێپەڕبوونی زیاتر لە سەدەیەک لە دامەزراندنی دەوڵەت –  نەتەوەی ناوەندگەرا لە ئێران و ستراتێژیی سیستماتیک بۆ یەکدەست‌سازی و ئێرانیزەکردنی سیاسەت لە ڕێگەی سەپاندنی فەرهەنگ، زمان و مێژووی نەتەوەی حاکمەوە، ئەو بارودۆخەی ئێستا پێمان دەڵێ کە پڕۆسەی بەفارسی‌کردن بەرەوڕووی قەیرانی زۆر گەورە بووەتەوە. لە حاڵێکدا دەوڵەتی ئێران – هەم لە سەردەمی پەهلەوییەکان و، هەم لە سەردەمی ڕێژێمی دیکتاتۆر و داسەپاوی کۆماری ئیسلامی-دا، خاوەنی هێزی چەکداری بەهێز و (تاڕادەیەک) دام‌ودەزگای ئیداری بوو، بەڵام لە تێکشکاندن و ڕووخاندنی کەسایەتیی فرەنەتەوەییی ئێراندا بەتەواوی دەم لە پووش ماوەتەوە و سەرکەوتوو نەبووە. هەر بۆیە دەوڵەتی مۆدێرن لە ئێراندا سیاسەتی خۆی هێناوەتە گۆڕێ، بەڵام ئاشتی و پێکەوەژیان لە ڕوانگەی غەیرەفارسەکانی ئەم وڵاتەوە لەبنەڕەتدا مەشرووعییەتی نەبووە. دەوڵەتی مۆدێرن لە ئێران و ئەو ڕێژیمە ڕەگەزپەرەستانەی کە دروستی کردوون بە شێوەی سیستماتیک لە یەک گرووپی ئێتنیکی (واتا فارسەکان) پێکهاتوون و، ئەم تێچووانەش بە مەبەستی بێبەش‌کردنی نەتەوەکانی دیکە (وەکوو ئازەرییەکان، کوردەکان، عەرەبەکان، بەلووچەکان و … هتد)یە. حکومەتێکی داسەپاوی یەک ئێتنیک – ئایینی سەرچاوەی سەرەکیی مەشرووعییەتی دەوڵەت لە ئێران بووە. یاساوڕێساکانی پەهلەوی و کۆماری ئیسلامی هەڕەشەیەکی وجوودی بۆ سەر ئەمنییەت(ئاسایش)، کلتوور، شوناس و ژینگەی نەتەوە غەیرە فارسەکان بووە. سەرەڕای ئەوەی کە زیاتر لە سەدەیەک سیاسەتی چەند لایەنەی سڕینەوە(ئاسیمیلاسیۆن)، زمان‌سڕینەوە(لینگۆساید)، لەنێوبردنی فەرهەنگ لە دژی غەیرە فارسەکان لە ئارادا بووە، بەڵام ئێستا لە هەموو کاتێکی دیکە زیاتر، هوشیاریی نەتەوەیی و خۆڕاگریی ئەو نەتەوانە لەبەرانبەر “شوناسی نەتەوەیی”ی سەپێنراودا پەرەی ئەستاندووە.   

   دەستەی نووسەرانی گۆڤاری تیشک(ژورناڵی تیشک) بە خۆشحاڵییەوە ڕایدەگەیەنێت کە ژمارەکانی داهاتوو (59-60) بۆ ئەو وتارانە تەرخان دەکات کە سەبارەت بە “ڕابردوو، ئێستا و داهاتووی ئێرانی فرەنەتەوە”ن. هەربۆیە ئێمە داوا لە هەموو ئەندامانی کۆمەڵە پەراوێزخراوەکان بەتایبەت بیرمەندان، ڕووناکبیران و چالاکانی سیاسیی غەیرە کورد دەکەین تا لە ژمارەی داهاتووی ژورناڵەکەماندا بەشدار و هاوکار بن.

بابەتەکان بەتایبەتی تیشک دەخەنە سەر ئەو مژار و تەوەرانەی خوارەوە:

  • پڕۆسەی دەوڵەت‌سازی و نەتەوەسازی لە ئێران، لەژێر چاودێریی وردی تایبەتییەکانی فرەئێتنیکی/ نەتەوەییی ئەم وڵاتەدا؛
  • پڕۆسەی دەوڵەت‌سازی و نەتەوەسازی و بەرهەمهێنانی بابەتە کلتووری، ئایینی، مێژوویی‌یەکان و ئێتنیکییەکاندا؛
  • مانەوە و بەردەوامیی شوناسی غەیرە فارسەکان و توندوتیژیی دەوڵەتی؛
  • بەراوردی پڕۆسەی دەوڵەت‌سازی و نەتەوەسازی لە ئێران لەگەڵ کۆمەڵگاکانی دیکەی فرەئێتنیکی / نەتەوەیی لە جیهاندا؛
  • لێکۆڵینەوەی بەراوردکارانەی پێکهاتەی ژێئۆپۆلیتیکی فرەچەشنیی ئێتنیکی / نەتەوەیی لە ئێران لەگەڵ وڵاتانی دیکەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاستدا؛
  • تێڕامان لە کێشە و چالێنجەکانی ئێستای کلتووری، ئابووریی، پەرەئەستاندن(گەشەپێدان)، ژینگەیی و سیاسی – کۆمەڵایەتیی کۆمەڵگاکانی دراوسێ و دەوروبەری ئێران، لە بواری(کۆنتێکستی) بێبەش‌کردن و ملکەچ‌کردنی ئێتنیکی / نەتەوەییدا؛
  • پێشنیاری مۆدێلەکانی جێگرەوە بۆ ئێرانی پاش کۆماری ئیسلامی؛ وێڕای تیشک خستنەسەر پاراستن و بەرەوپێشبردنی (ئێتنیکی، زمانی، کلتووری، ئایینی و نەتەوەیی)، یەکسانی و پێکەوەژیان: دەوڵەتی دێموکراتیکی فرەنەتەوە، فێدرالیزم، بەکۆمەڵ‌خوازی، کۆنفێدرالیزمی دێموکراتیک یان کۆنفێدرالیزم یان سیستەمێکی تایبەتی بۆ ئێران کە دەتوانێ وڵامی پرسیارەکانی فرەنەتەوەییی تایبەت بە خۆی بداتەوە.
  • داهاتووی نەتەوە و گرووپە پەراوێزخراوەکان لە ئێرانی فرەچەشندا؛
  • سیستەم و دامەزراوەی پەروەردەیی و میدیایی چۆناوچۆن لەم بوارانەدا هاوبەش و بەشدار بوون؟
  1. پەرەپێدانی ڕەگەزپەرەستی و گاڵتە و گەپ و نوکتەی قەومی (گاڵتە و گەپ و نوکتەی ئێتنیکی و سووکایەتی بە کلتووری غەیرەفارسەکان و گرووپە نەتەوەیی‌یەکان بە جۆک و نوکتە)
  2. سەروەری، کلتووری گشتی و پەروەردەی فارسی؛
  3. زمان‌سڕینەوە و لەنێوبردنی فەرهەنگ لە دژی نەتەوە غەیرە فارسەکان؛
  4. بەهێزکردنی ناوەند و کلتووری سەروەریی ئێرانی لە ڕێگەی دەستەبەندییەکانی ڕەسمی لەبەرانبەر ناوچەییدا، زمان لەبەرانبەر زاراوەدا، تارانی لەبەرانبەر شارستانیدا و … هتد.

دوایین مۆڵەتی ناردنی وتارەکان ڕێکەوتی 21ی ئاگۆستی 2021ە. دەتوانن وتارەکان بۆ ئەم ئیمەیلەی خوارەوە بنێرن:

regaaso2010@gmail.com

تکایە هەر پرسیارێکتان هەبوو، پێوەندیمان پێوە بکەن: https://www.facebook.com/GovarTishk/

https://www.instagram.com/govartishk/

https://t.me/govartishk

https://govartishk.com/

وێڕای ڕێز و حورمەت

دەستەی نووسەران

کاتی بەردەست بۆ ناردنی بابەتەکان

0هەفتە0ڕۆژ

فراخوان مقالە

گذشتە، حال و آیندە ایران چند ملتی

 

پس از قریب  یک قرن از تاسیس یک دولت ملت متمرکز و  استراتژیهای سیستماتیک یکسان سازی و یا فارس‌سازی این واحد سیاسی از طریق تحمیل فرهنگ، زبان و تاریخ اتنیسیتە حاکم در ایران، وضعیت کنونی نشان میدهد کە این روند فارس‌سازی  با چالشهای بسیار بزرگی مواجە شدە است.

 اگرچە کشور ایران – تحت رژیمهای خودکامە و سرکوبگر پهلویها و جمهوری اسلامی- دارای نیروهای نظامی و -تا اندازەای هم- نهادهای اداری قوی بودە، اما بە طور کامل در حذف واقعیت چندملتی این واحد سیاسی شکست خوردەاست.

 لذا دولت مدرن در ایران نه تنها نتوانستەاست کە باعث ایجاد صلح و همزیستی در این واحد سیاسی بشود، بلکە در نگاه ساکنان غیر فارس آن بە طور کماکان بە شیوەای بنیادین غیر مشروع بودە و هست.

 دولت مدرن و رژیمهای نژادپرست برآمدە از آن بە شیوەای سیستماتیک یک اتنیسیتە مشخصا فارسها را بە قیمت حذف باقی اتنیسیتەهای مانند کورد، عرب، ترک و بلوچ برتری دادە است.

 این ساختار حکومتداری حذف کنندە و تک اتنیکی منبع مشروعیت دولت در ایران بودە است.

هردو رژیم پهلوی و جمهوری اسلامی تهدیدهای وجودی را متوجە امنیت، فرهنگ، هویت و محیط زیست ملت‌های غیر فارس کردەاند.

 علیرغم بیش از یک سدە از سیاستهای چند وجهی آسیمیلە، ژینوساید زبانی، فرهنگی بر علیە غیرفارسها، اکنون بیش از هروقت احساسات ملی آنها نشانگر مقاومت در برابر هویت تحمیل شدە از سوی حاکمان میباشد.

هیئت تحریرە نشریە تیشک خرسند است و اعلام میدارد کە دو شمارە آیندە خود (٥٩-٦٠) را بە نشراتی در زمینە “گذشتە، حال و آیندە ایران چند ملتی” اختصاص خواهد داد.

برهمین اساس ما از اعضای همە جوامع ایران خصوصا جوامع بە حاشیە راندە شدە  و بە ویژە پژوهشگران، روشنفکران و فعالین سیاسی غیر کورد- دعوت مینامیم کە در شمارە آیندە این نشریە مشارکت نمایند.

 حوزەهایی کە تمرکز بر روی آنها خواهد بود عبارتند از:

–  روند ساخت دولت – ملت در ایران با نگاهی انتقادی بە ویژگی چند ملتی آن.

–  دولت و روند ملت سازی و بازتولید دیگری فرهنگی، تاریخی، مذهبی و اتنونشنال.

–  ماندگاری هویتهای غیر فارس و وضعیت خشونت.

–  مقایسە ملت‌سازی در ایران با کشورها و جوامع چند ملتی/ اتنیکی دیگر در جهان

–  مقایسە ساختار ژئوپولتیک تنوع اتنیکی/ ملی در ایران با دیگر کشورهای خاورمیانە

–  تامل بر چالشهای فرهنگی، اقتصادی، توسعەای، زیست محیطی و اقتصادی-اجتماعی کنونی جوامع بە حاشیە راندە شدە ایران در کانتکس حذف و فرودست کردن.

–  ارائە مدلهای جایگزین برای ایران پس از جمهوری اسلامی با تمرکز بر -گوناگونی(اتنیکی، زبانی، فرهنگی، مذهبی و ملی، برابری، همزیستی: کشور چند ملیتی و دموکراتیک، فدرالیسم، اجتماع گرایی یا کانسوسیشنالسیم، کنفدرالیسم دمکراتیک یا کنفدرالیسم و یا یک سیستم خاص ایران کە بتواند جوابگوی مسئلە خاص آن باشد.

–  آیندە گروهها و ملتهای بە حاشیە راندە شدە

–  چگونە رسانە و سیستم یا نهاد آموزش میتواند در موضوعات زیر موثر باشد؟

١.گسترش نژادپرستی آریایی/ جوکهای قومی

٢.برتریجویی فارسی، فرهنگ عامە و آموزش

٣.ژینوساید زبانی و فرهنگی بر علیە غیر فارس زبانها

٤.نهادینە کردن و تقویت فرهنگی برتری فارس از طریق طبقەبندی هایی مانند زبان رسمی در برابر زبانهای محلی، تهرانی در برابر شهرستانی و غیرە

  

زمان برای ارسال مقالات تا ٢١ آگوست ٢٠٢١ میباشد.

 لطفا مقالات خود را بە ایمیل زیر ارسال کنید:

regaaso2010@gmail.com

لطفا اگر در این زمینە سوالی دارید از راههای زیر حتما با ما تماس بگیرید.

https://www.facebook.com/GovarTishk/

https://www.instagram.com/govartishk/

https://t.me/govartishk

https://govartishk.com/

با احترام

هیئت تحریریە تیشک

Call for papers

Past, Present, and Future of Multinational Iran

After over a century of the establishment of a centralized nation-state in Iran and its systematic strategies for homogenizing and Persianizing the polity through its imposition of ruling ethine’s culture, language, and history, the current condition reveals that this process of Persianizing faces colossal crises. While the Iranian state—under both Pahlavis and the Islamic Republic’s authoritarian and exclusionary regimes—possessed strong armed forces and (to some extent) administrative institutions, they have utterly failed in destroying the multinational character of the Iranian polity. Therefore,  the modern state in Iran has brought to its polity, but peace and coexistence, and in the eyes of the non-Persian that states have remained fundamentally illegitimate. The modern state in Iran and the racist regimes it has produced have systematically privileged a single ethnic group (that is Persians) at the expense of excluding other nations (i.e. Azaris, Kurds, Arabs, Baluchi, etc.…). Such a uni-ethno-religious exclusionary form of rule has been the major source of the legitimacy of the state in Iran. Both Pahlavis and the Islamic Republic’’ rules have constituted an existential threat to the security, culture, identity, and environment of non-Persian nations. Despite more than a century of multifaceted policies of assimilation, linguicide, culturcide against the non-Persians, now, more than ever, their national sentiment and show resistance to state-imposed ‘national identity.’

The editorial board of Govari Tishk (Tishk Journal) is delighted to announce that its forthcoming issue (59-60) will be dedicated to publishing papers on the “Past, Present, and Future of Multinational Iran,” Therefore, we are inviting members of all the marginalized communities, especially non-Kurdish scholars, intellectuals, and political activists to contribute to the forthcoming issue of our journal. The forthcoming will specifically focus on the  critical themes:

– The process of state and nation-building in Iran by keeping a critical eye on this country’s multi-ethnic/national characteristics,

– The state and nation-building process and the production of cultural, religious, historical, and ethnonational  Other.

–   The persistence of the non-Persian identities and the state violence. 

– Comparing the process of state and nation-building process in Iran with any other multi-ethnic/national societies in the world.

–   Comparative study of the geopolitical composition of ethnic/national diversity in Iran with Other Middle Eastern countries 

–  Reflecting on the current cultural, economic, developmental, environmental, and socio-political challenges of Iran’s peripheral communities, in the context of ethnic/national exclusion and subordination

–    Proposing alternative models for the Post-Islamic Republic Iran; with a focus on preserving and promoting (ethnic, linguistic, cultural, religious, and national) diversity, equality and co-existence: multinational democratic state, federalism, consociationalism, democratic confederalism, or confederalism or a state system specific to Iran that can address its unique multinational question. 

–   The future for marginalized nations and groups, in a diverse Iran 

–    How have the Media and educational system/institutions contributed to the following areas?

1.  Spread of Aryan racism/ joke qomi (ethnic jokes and belittling non-Persian cultures and national groups through jokes).

  2.  Persian supremacy, popular culture, and education.  

  3.  Linguicide and culturcide against non-Persian nations

  4.  Institutional and cultural reinforcement of Persian supremacy through categories of official vs. local, language vs. dialect, Tehrani vs. Shehrestani, etc. 

The deadline for submission of the papers is 21 August 2021. The manuscripts can be sent via email:

regaaso2010@gmail.com

Please do not hesitate to get in touch if you have any questions:

https://www.facebook.com/GovarTishk/

https://www.instagram.com/govartishk/

https://t.me/govartishk

https://govartishk.com/

Warmly

Editorial board 

error:

فۆڕمی سەبسکرایب

دەتوانن ئاگاداری دوایین بڵاوکراوەکانی گۆڤاری تیشک بن، لە ڕێگەی سەبسکرایب کردنی ماڵپەڕەکەمان.

سەرکەوتوو بوو، زۆر سپاس!

کێشە هەیە!

بەشکردن لەگەڵ هاوڕێیان