دیمەنە بێ‌وێنەگان

فایەق ئەحمەدی

ئی دیمەنەیلە ک ئیمە لەی چەن مانگ ئاخرە دیمنە و بییەسە نەخش خەیاڵمان نە هالیوودە، نە چرنۆبیل و نەیش مەتەڵ و داستانەگان هۆمر و شانامەس. ئێرە جوانڕووە و یە ئەفسانەیگە هەیتاهەیتایی. ئەو کەسە ماسکێ داسە مل دەمێ جوان جوانڕووییێگە ک ئامادەس ئەڕا هەرجوورە دڕندەییێگ ک لە لای دوشمنەو بوەریەدە کار-تۆ بگر گاز ژەهراوییش- وەرگری بکەد، ئەگەر ئەو وەرگرییە وە دەس چووڵیش بوود. هەڕەشە لە تووڵە کردن و حەق سەندن و دڵاڵەت داین دایگ شەهیدەیل وە دەمامک زد گاز کیمیایی قەشمەری و هەڕەشەیگ ها لە ناخ و تایەو ک دیکتاتۆر تەقند و وە پێ ئۊشد ئی کارەساتە لە کوردستان و وە تایوەت لە جوانڕوو خوڵقانیدە ڕیش خوەد گردێیە و دەرچیین نەیرید. ئی دیمەنە تۊیەند نمادێگ بوود لە نەترسی و بێ‌باکی تاک کورد لە ڕۊوەڕۊ بیین وەگەرد هێزێ ک هازێگ لە تێ نەمەنیە و کەفتێیەسە پەلەپرتکی.
دەسەڵات سەرکوتکەر لەی زیاتر لە  سەد و دوانزە ڕووژە ک لە ڕاپەڕین ژینا (بخوەنن ئنقڵاب و جمشت یا هەر چشتێ ک دۊنینەی) وە سەر چییە، هەرچێگ وەرەو نوا هاتێیە دڕندەترەو بییە و وەختێگ فیت و فەنەگانێ کار نەکردێیە، شەلاخ ستەمگەرییێ قایم تر وەشانێیە. وەلیکان ئی شەلاخ وەشاننە نەتەنیا کار نەکردێیە تۆ بگر وە ئەسکەو بییەسە لقاوکەر خود ڕژیم؛ شایەتیشێ یەسە ک ئەگەرێگانە قەرار بیا ئی جمشتە لقاو بیاتیاد ئی چل و چوار ساڵە ک وە زوور پۊل و میدیا و کوشتن و کەلەپچە کردن و پەت هەڵخستن و پەلامار داین ئازادیخوازەیل زاور مەردم بردۊن و دی دەربڕین ناڕەزایەتی وەی ئاستە نەڕەسیاد ک دەس بکەدە پەت هەڵخستن کەلەپچە کریایل و حوکم ئێدام داین ئەڕا خۆپیشاندەرەیل و تەزاورکەرەیل تا بەشکەم لە ماف خوەیان و دەربڕین ناڕەزایەتی دەس هەڵگرن. لە یە واگوزار ئرادەی پووڵایین مەردم کوردیش هەرچییگ چیمن وەرەو لەی ڕاپەڕینە ڕەقترەو بوود و جوروایجوور بیین فیت و فەنەگانیان (تاکتیک) ئەڕا وسیان لە نوای دەسەڵات ناوین،  ڕژیم سەرکوتکەر عاجز کردێیە و کارکردن شیوەی سەرکوتێ بردیەسە ژیر پرس ک ئەڕا ئی هەمگەی دەم و دەسگای سەرکوت و سەربازییە ک وە بوونە و ناو ئەمنیەت و ئاسایش پۊل کەدە خەرجیان و خەرجی کەڵان گرن لە وەرانوەر دەس پەتی و ورەی بەرز مەردم بێ‌دەسڵات کەفتێیە و داپڵووسیاس؟!  پاکێج وەرگری کورد لەی سەرهەڵدانە داڕشیاییگ لە خەبات مەدەنی، داخستن دوکان و چیین وە هانای بنەماڵەی شەهیدەیل و تیمار زامدارەیل و هتد بییە. ڕی و ڕەسم خاک کردن شەهیدەیل و چلەی ماتەمینیان بییەسە کارناواڵ ئازادیخوازی و سوروودەیل ئنقڵابی کوردی دوارە کردار خوەیان دینەسەو و چینەسە سەر ڕەچەڵەک خوەیان. دوروشمەیل تازەیگ ک لە شارەیل ڕۆژهەڵات کوردستان بریاسە کار خوەی تۊیەند مژار و باس جیاوازێگ بوود ک خەڵک مەدەنی و چین ئیسەی کوردستان چ چەمکەیل تازە و نووکردنەوەیگ لە ماف کورد ها لە ناوێ. وەختێگ داڵگ شەهیدێگ لە سەر مەزار ڕووڵەگەی ڕێگای کوڕەگەی یا دۊیەتەگەی دوجارە کەد و وە گڕ دەنگەو ئۊشدەی دیارە سیستم سەرکوت پۊکە و بێجگە دەنگ، چشتێگ نەیرد. کارامە بیین ئاهەنگ و ڕێ و ڕەسم چلەی ماتەمین گیانفدایل لە دژ ڕژیمێگ ک خوەی وە چلە و هەفتە و سەرساڵ گردن هاتێیە و وەی ڕی و ڕەسمەیلە کارناواڵ خستیەسە ڕێ و دەسانێگ دێرد لەی باوەتەیل و هەرچی هەواخا دێرد وەی باوەتەیلە مەشخووڵ کردێیە. وەکار گردن ئی دەرفەتە ک مەردم وە گەل هانە گەرد یەکەو ئەڕا دەربڕین ناڕزایەتی لە ناو کورد مێژوو دۊر و دریژێگ دێرد.
لە بوار پانایی و پەخش و پەڵاوییش گڕ شووڕش ژینا هەر لە ئابدانان تا قەسر و شاباد تا جوانڕوو و پاوە و قوروە و کامیاران و بووکان تا شنۆ و تەکاب گردیەسە وەر و یە خوەی باڵ دەسەڵات ئەڕا سەرکوت مەردم بەساس و خستیەسە پەلەقاژە و زۊزۊ هێز سەربازی لە شارە گەورەگان دەور و گرد کل کەد ئەڕا سەرکوت خەڵک مەدەنی.
یەکیگ‌تر لە هێماگان ک لە چەن شار دۊیای گردن فەرمانداری و شارەوانی دیمنەی، هەڵکەندن سەندەلی فەرماندار لە جییەگەی و هاوردنێ وە بان خەیاوان و نیشتن جوانەیل لە بانێ و کیشان عەسک یادگاری بییە ک دڵ  کورد و مەردم کوردستان پڕ کردێیە لە همێد و هیوای ئازادی و ڕزگاری لە دەس دەسەڵات ئسڵامی.

تەقەیگ ک لەی سەد و دە ڕووژە لەلایان مللەتەیل ژێرچەپگ لە ئیران وە گشتی و لە کوردستان وە تایوەت لە کۊلەکەی دەسەڵات ناوین لە ئێران کریاس، ڕمیان کوومار ئسڵامی هاشاهەڵنەگرەو کردێیە. لای کەم شووڕش ژینا چییەسە قووناخێگەو ک دی وەرچەرخیانێ وە وەرجە ئی شووڕشە بوود بۊشم دۊر لە هۊر و باوەڕە.